Integrale benadering - recensie Organisatie en verandering in de praktijk

01 oktober 2012

Organisatieverandering is een ingewikkeld proces dat niet alleen de structuur van organisaties raakt, maar ook de mensen die er werken. Daarom is het vak verandermanagement gebaat bij een interdisciplinaire benadering. Vanuit die overtuiging heeft Anton Cozijnsen in de loop der jaren een gezaghebbend oeuvre opgebouwd en daaraan is nu ook een boek voor het hoger onderwijs toegevoegd: Organisatie en verandering in de praktijk.

Er is in de loop der jaren al veel geschreven over hoe je organisatieverandering tot een succes kunt maken. Erg nuttig lijken al die boeken en artikelen tot nu toe niet te zijn, want nog steeds mislukt zeventig procent van alle projecten. Natuurlijk heeft dat niet alleen te maken met de kwaliteit van die publicaties, hoewel die volgens Cozijnsen vrijwel zonder uitzondering worden gekenmerkt door eenzijdigheid. En dat is verkeerd. Hij schrijft: 'Veel boeken over verandermanagement gaan uit van een intuïtieve of normatieve aanpak, terwijl het vak juist gebaat is bij een interdisciplinaire aanpak. Organisaties zijn meer gebaat bij een aanpak waarbij inzichten uit verschillende vakgebieden, zoals de organisatiekunde en de psychologie, gecombineerd worden. Zo'n combinatie helpt om een veranderproject effectief aan te sturen en de kans op succes te vergroten. Waar dat gebeurt, ontstaat een integrale benadering van verandermanagement.'

Essentieel voor die integrale benadering is dat de verandermanager kennis heeft van meerdere vakgebieden: organisatiekunde, (sociale) psychologie, veranderkunde, communicatie en beleidswetenschappen. Met elkaar zorgen ze voor een gedegen referentiekader dat meer kans op succes biedt dan een eenzijdige concentratie op het intuïtieve of het normatieve. 'Om een verandering integraal te benaderen, is het nodig de verschillende aandachtsgebieden van een integrale benadering stap voor stap en in samenhang te bestuderen', aldus Cozijnsen. En dat is dan ook waartoe hij zijn lezers met dit nieuwe boek uitnodigt.

Organisatieverandering verloopt volgens Cozijnsen in vijf stappen. Eerst moet een goede analyse van de organisatiecontext worden gemaakt. Die moet bijvoorbeeld duidelijk maken of de organisatie onder (hoge) druk moet veranderen en hoe groot haar verandercapaciteit is. Vervolgens gaat het om de verandering zelf, het 'herontwerp': welke verbeteringen zijn nodig? De derde stap is die van de gedragsmodellen: hoe minimaliseer je weerstand en buig je weerstand om naar veranderbereidheid? De laatste twee stappen hebben betrekking op de aansturing: die van de technische kant (stromingen, strategieën en methoden) en menselijke kant (leiderschap en communicatie). Iedere stap komt in een apart deel van het boek aan bod. Soms in één hoofdstuk, soms in meerdere hoofdstukken, maar altijd helder en volledig. Het boek is ondanks zijn bescheiden omvang - het boek telt nog geen driehonderd bladzijden - dan ook een waardevol handboek over (leiding geven aan) organisatieverandering. In de inleiding belooft Cozijnsen 'een breed, actueel, relevant en goed onderbouwd beeld van veranderen in organisaties en het vak verandermanagement' en 'meer inzicht in die wetenschappelijke disciplines die het vakgebied van verandermanagement onderbouwen.' Dat is geen woord teveel gezegd. Die belofte maakt hij namelijk volledig waar.

Over de praktijkcomponent van het boek ben ik wat minder enthousiast. De eerdere boeken die in het Concept-fonds verschenen, onderscheidden zich onder meer door veel praktijkvoorbeelden en opdrachten van een prima niveau. In Organisatie en verandering in de praktijk blijft de praktijk beperkt tot de casussen die fungeren als inleiding op de opdrachten. Dat zijn er acht en je zou dus kunnen tegenwerpen dat het met die praktijkcomponent best wel meevalt. Maar Cozijnsen heeft zijn boek geschreven voor studenten die kennismaken met het vak verandermanagement en dat zijn niet alleen professionals die in de avonduren hun kwaliteiten als verandermanager willen bijspijkeren. De boeken van Concept worden namelijk ook in het hoger onderwijs volop gebruikt. Vooral die doelgroep heeft baat bij wat meer 'plaatjes-bij-de-praatjes', want het gaat toch over complexe zaken als organisatieverandering. Organisatie en verandering in de praktijk verdient zonder meer een plaats op de literatuurlijsten van iedere opleider die werkend Nederland tot zijn doelgroep rekent. Voor het HBO zullen docenten toch zelf nog voor wat aanvullende casuïstiek moeten zorgen.

 Bert Peene, journalist Managementboek Magazine.

Verschenen in Managementboek Magazine, Oktober 2012

www.managementboek.nl

Heeft u vragen?

Concept uitgeefgroep komt graag in contact met u.

Coverafbeelding_concept

Vraag de catalogus aan

Bent u geïnteresseerd in de boeken van Concept uitgeefgroep? Bekijk op uw gemak ons aanbod.

Direct aanvragen